• wstecz
• drukuj

Jak odpowiadać nieagresywnie na agresywne zachowania?

Scenariusz warsztatów „Budowanie partnerstwa szkoły i rodziny”

Temat: Jak odpowiadać nieagresywnie na agresywne zachowania?

Cel: zastąpienie komunikacji agresywnej komunikacją odważną w relacjach nauczyciel – rodzice, nauczyciel – uczniowie, nauczyciel – nauczyciel

Aranżacja sali: krzesła ustawione w krąg

Materiały: zeszyt lub kartka papieru, długopis, tablica

Przebieg zajęć:

1. Rozróżnianie czterech tendencji zachowania

Poproś uczestników, aby odpowiedzieli sobie na dwa poniższe pytania, wybierając odpowiedź „tak” albo „nie”. Wyjaśnij, że nie jest to test psychologiczny, lecz ćwiczenie mające pomóc każdemu w rozróżnieniu jego tendencji zachowania.

Pytanie 1

Czy ja prawie zawsze (lub zawsze) czuję, że jestem w porządku (OK) wobec innych?

tak – nie

Pytanie 2

Czy ja prawie zawsze (lub zawsze) czuję, że inni są w porządku (OK) wobec mnie?

tak – nie

Poproś uczestników, by zapisali swoje odpowiedzi na te pytania. Wyjaśnij, że tendencja zachowania człowieka jest wypadkową jego stosunku do samego siebie i do innych. Człowiek może odczuwać, że jest albo nie jest OK wobec innych oraz że inni są albo nie są OK wobec niego. Słowo „inni” zastąp określeniem grupy docelowej. Na przykład na warsztatach dla rodziców pytaj: „Czy ja prawie zawsze (lub zawsze) czuję, że jestem w porządku (OK) wobec nauczycieli?” i

„Czy ja prawie zawsze (lub zawsze) czuję, że nauczyciele są w porządku (OK) wobec mnie?” Na warsztatatach dla nauczycieli pytaj o rodziców i uczniów.

Wyjaśnij, że są cztery możliwe kategorie odpowiedzi, pozwalające rozróżnić cztery tendencje zachowania:

1. Ja nie jestem OK – inni są OK - tendencja uległa (bierna).
2. Ja nie jestem OK – inni nie są OK - tendencja manipulacyjna (dyplomata).
3. Ja jestem OK – inni nie są OK - tendencja agresywna (wojownik).
4. Ja jestem OK – inni są OK - tendencja odważna (lider).

2. Ćwiczenie odważnego sposobu zachowania

Poproś uczestników, aby powiedzieli, jak odpowiedzieli na te pytania i co myślą na temat tendencji zachowania. Czy w różnym czasie, w różnych sytuacjach lub w stosunku do różnych osób wybierają różne zachowania?

Powiedz, że każdy sam wybiera swoją tendencję zachowania w określonej sytuacji i że wybór zachowania odważnego może ułatwić osiąganie swoich celów i zapobiegać eskalacji konfliktu.

Podaj przykład wykonania ćwiczenia: Uczeń klasy V głośno zachowuje się na lekcji, rozmawia, bawi się przyborami szkolnymi.

Zachowanie bierne: nauczyciel nie reaguje;

Zachowanie agresywne: nauczyciel krzyczy na ucznia bądź usuwa go dyscyplinarnie z lekcji;

Zachowanie manipulacyjne: nauczyciel mówi do ucznia: „Mnie to nie przeszkadza, ale kolegom uniemożliwia skupienie się na zajęciach.”;

Zachowanie odważne: nauczyciel mówi do ucznia: „Głośno rozmawiasz, rzucasz długopisami i kredkami, dlatego przerwałem zajęcia. Oczekuję, że natychmiast odłożysz długopis i kredki do piórnika, otworzysz podręcznik i będziesz uważnie słuchał. Uczeń na lekcji ma mówić wtedy, kiedy nauczyciel udzieli mu głosu, i przyborów używać do pisania, a nie do zabawy, tak mówi regulamin szkolny.”

Komunikat odważny zapisz na tablicy.

Poproś, żeby każdy pomyślał o typowej sytuacji konfliktowej (z nauczycielem, rodzicem lub uczniem), jaka może mu się przydarzyć w niedalekiej przyszłości, i zapisał odpowiedzi na dwa pytania dotyczące tendencji zachowania w tej konkretnej sytuacji oraz określił, co może powiedzieć i zrobić w tej sytuacji, biorąc pod uwagę cztery możliwe sposoby zachowania.

3. Dyskusja w parach

Poproś, aby uczestnicy w parach (pary tworzą osoby siedzące obok siebie) przedyskutowali swoje sytuacje i to, co z nich może wyniknąć. Który sposób preferują i dlaczego?

4. Dyskusja ogólna

Poproś, aby chętne pary opowiedziały, jakie sytuacje wybrały, jakie cztery sposoby zachowania proponują w każdej sytuacji i jakie mogą być według nich typowe następstwa użycia każdego ze sposobów reagowania na agresję. Na zakończenie podsumuj typowe następstwa różnych tendencji zachowania:

zachowanie agresywne – walka, konflikt;
zachowanie uległe – eliminacja;
zachowanie manipulacyjne – dystans;
zachowanie odważne – współpraca.

 

Autor scenariusza:
Ewa Morawska